Een LUT (Look-Up Table) is een digitale tabel die een invoer‑kleurwaarde omzet naar een andere uitvoer‑kleurwaarde. In fotobewerking wordt een LUT vaak gebruikt om een vooraf gedefinieerde kleur‑ en contrasttransformatie toe te passen op een afbeelding of video. Het idee is simpel: je “lookup” (zoekt op) elke pixelwaarde in de tabel en vervangt die door de corresponderende nieuwe waarde.
Hoe werken LUT’s technisch?
| Stap | Beschrijving |
|---|---|
| 1. Input‑waarde | Elke pixel heeft een RGB‑waarde (bijv. R=120, G=85, B=200). |
| 2. Lookup | De LUT bevat voor elk mogelijke input‑kanaal (meestal 256 of 1024 niveaus) een output‑waarde. Voor een 3‑kanaals LUT (ook wel “3‑D LUT”) wordt een drie‑dimensionale matrix gebruikt waarin combinaties van R‑, G‑‑ en B‑waarden worden gemapt. |
| 3. Output‑waarde | De pixel krijgt de nieuwe RGB‑waarde uit de LUT (bijv. R=140, G=100, B=210). |
| 4. Resultaat | Het geheel van alle aangepaste pixels geeft een consistente look – bijvoorbeeld een filmische kleurtoon, een warme of koele sfeer, of een specifieke stijl (bijv. “Cinematic”, “Teal‑Orange”). |
Toepassingen van LUT’s in fotobewerking
- Standaardiseren van kleuren
- Professionele fotografen gebruiken LUT’s om hun beelden consistent te laten lijken, ongeacht de camera of belichting. Een “camera‑profile” LUT corrigeert de karakteristieke kleurafwijkingen van een bepaalde sensor.
- Creatieve stijlen
- Er bestaan talloze kant‑klaar‑LUT‑pakketten (bijv. Osiris, ImpulZ, LUT‑packs van FilmConvert) die een film‑achtige of kunstzinnige sfeer geven. Je past ze simpelweg toe op een RAW‑bestand of een JPEG om direct een gewenste look te krijgen.
- Pre‑visualisatie
- Bij videoproductie (en steeds meer bij foto‑workflow) gebruiken editors LUT’s tijdens het monitoren zodat ze al tijdens het filmen kunnen zien hoe het eindresultaat eruit zal zien.
- Kleurcorrectie en grading
- Een “technical” LUT kan eerst een lineaire kleurruimte (bijv. Log‑opname) omzetten naar een standaard sRGB‑ of Rec.709‑ruimte. Daarna kan een “creative” LUT de artistieke grading toevoegen.
- Batch‑verwerking
- In software zoals Adobe Lightroom, Capture One, Photoshop, DaVinci Resolve of zelfs command‑line tools (exiftool + OpenColorIO) kun je één LUT op honderden afbeeldingen tegelijk toepassen, wat tijd bespaart bij grote projecten.
Hoe een LUT toepassen in populaire programma’s
| Programma | Werkwijze |
|---|---|
| Adobe Lightroom Classic | Ga naar Develop → Profile → Browse → kies “Import Profiles & Presets” → importeer een .cube of .3dl LUT als profiel. |
| Adobe Photoshop | Adjustment Layer → Color Lookup → selecteer een ingebouwde LUT of laad een eigen .cube bestand. |
| Capture One | Adjustments → LUT → klik op “Import LUT” en kies het bestand. |
| DaVinci Resolve (voor foto’s via Fusion) | Color → LUTs → rechts‑klik → “Import LUT”. |
| Affinity Photo | Layer → New Adjustment Layer → LUT → importeer het gewenste bestand. |
| Darktable (Gratis, Open source → Windows, macOS, AppImage, Linux) | Kleur → LUT 3D → Klik op “Folder icon” → importeer het gewenste bestand. |
Tips voor effectief gebruik
- Werk non‑destructief: pas de LUT toe als een aanpassingslaag of als een preset, zodat je later kunt terugkeren of de intensiteit kunt aanpassen.
- Combineer met andere correcties: een LUT is geen wondermiddel; vaak combineer je hem met witbalans‑aanpassing, exposure‑fine‑tuning of lokale maskering.
- Controleer de dynamiek: sommige LUT’s kunnen schaduwen of hooglichten “knijpen”. Gebruik eventueel een “Opacity”‑slider of een “Blend Mode” om de impact te temperen.
- Gebruik de juiste bitdiepte: voor maximale kwaliteit werk je in 16‑bit of hoger; dit voorkomt banding bij sterke kleurtransformaties.
Kortom, een LUT is een krachtige, herhaalbare manier om zowel technische als creatieve kleurtransformaties toe te passen op foto’s. Door een LUT te importeren in je bewerkingssoftware kun je snel een consistente look realiseren, terwijl je toch de flexibiliteit behoudt om verdere fine‑tuning uit te voeren.
